Anne babamın her isteğini yerine getirmek zorunda mıyım?

Ben 20 yaşındayım. Üniversiteyi başka şehirde okumak istemiştim ancak babam razı olmadığı için gitmedim. Bulunduğum şehirde de istediğim bölüm olmadığı için şu an açıktan okuyorum.

Annemle uzun zamandır ciddi problemler yaşıyorum. Annem, evdeki hemen her işi benim yapmam gerektiğini düşünüyor ve çoğu zaman en basit ihtiyaçlarında bile beni çağırıyor. Elimden geldiğince yardımcı olmaya çalışıyorum. Hatta üniversite sınavına hazırlandığım yoğun dönemde bile ev işlerine destek oluyordum. Buna rağmen sık sık tartışmalar çıkıyor.

Annem zaman zaman bana ağır sözler söylüyor, beddua ediyor ve dışarı çıkmamı engellemekle tehdit ediyor. Ben genellikle susmaya çalışıyorum. Uzun süre beni eleştirdiğinde çoğu zaman sadece birkaç cümleyle kendimi açıklamaya çalışıyorum. Ancak bu durum bile bazen saygısızlık olarak değerlendiriliyor.

Babam da çoğu zaman anneme karşı gelmemem gerektiğini ve annemin isteklerini yerine getirmediğimde günaha girebileceğimi söylüyor.

Benim merak ettiğim konu şu: Annemin her isteğini yerine getirmek zorunda mıyım? Kendi sosyal hayatım veya günlük işlerim için bazı tercihler yaptığımda annemin rızasını almamış olmam günah olur mu?

Öncelikle anne babanıza itaat etmemek yahut onların rızasına uygun davranmamak konusunda endişe duymanız çok güzel bir hassasiyettir. Çünkü anne babaya iyilik yapmak ve onların rızasını gözetmek Rabbimizin emrettiği hususlardandır. Rabbimiz bu güzel niyetiniz ve gayretiniz sebebiyle sizin için zor olan meseleleri kolaylaştırsın.

Dinimiz anne babaya itaat etmeyi emretmiştir. Ancak bu itaat sınırsız değildir. Özellikle Allah'ın emrettiği veya yasakladığı konularda anne babanın müdahale hakkı bulunmaz. Örneğin tesettüre girme isteğiniz, Allah'ın emriyle ilgili bir mesele olduğundan aileniz tarafından engellenemez.

Bununla birlikte anne babanın istekleri Allah'ın farzları ve haramlarıyla çelişmediği sürece, evlat bunları makul ölçüde yerine getirmeye çalışmalıdır. Anne baba ihtiyaç duydukları bir konuda evlatlarından yardım isterse bu onların haklarındandır. Ancak anne babanın, evladını aşırı derecede zorlayan veya ona ciddi zarar verecek şeyleri emretme hakkı da yoktur. Örneğin sağlığınıza zarar verecek bir şeyi yapmanızı istemeleri durumunda bu emre itaat etmeniz gerekmez.

Bunun dışında, zaman zaman bizi zorlayan bazı istekleri Allah'ın rızasını gözeterek yerine getirmeye çalışmak ise güzel bir davranıştır. Ne zamana kadar itaat diye düşünebilirsiniz. Rabbimiz, annenize anneliği ile ilgili imtihan ederken sizi de evlat olmanız üzerinden imtihan etmektedir. Hakkı olmadığı halde sizi zorlayan taleplerinden dolayı anneniz de Allah Teala'ya hesap verecektir. Siz, Allah Teala'nın hesabını göreceği meselelerle ilgili kendiniz hesap görmeye çalışmayın. Zira bu hesaplaşma sizi yıpratır. Elbette itaat sırasında sinir sisteminizin tamamen yıoranmasına da müsade etmemeli, moralinizi korumalısınız. Eğer aileniz sizden ihtiyaçlarının ötesinde, sizi gerçekten zorlayan taleplerde bulunuyorsa, aile büyüklerinden veya güvendiğiniz kimselerden birinin hakemliğinde bu konuların konuşulması faydalı olabilir. Böylece istenen şeylerin gerçekten anne babanın hakkı olup olmadığı daha sağlıklı değerlendirilebilir. 

Yaşınız sebebiyle anne babanızla iletişim kurarken orta yolu bulmak bazen zor olabilir. Sizin için son derece normal görünen bazı durumlar onlar tarafından gereksiz veya aşırı bir talep olarak değerlendirilebilir. Aynı şekilde onlar da sizin iyiliğinizi düşündükleri için bazı şeyleri kısıtlıyor olabilirler. Bu durum size hoş gelmese de çoğu anne baba, istisnai durumlar dışında, evladı için en hayırlı ve en iyi olanı istemeye çalışır. Bu sebeple mümin bir genç kız olarak anne babanıza hüsnüzanla yaklaşmanız ve onların niyetlerini bu çerçevede değerlendirmeye çalışmanız önemlidir.

Bununla birlikte anne babaların evlatlarını sosyal hayattan tamamen alıkoymaları da çözüm bulunması gereken bir durum olabilir. Ancak böyle bir durumda onların endişelerinin kaynağını anlamaya çalışmak gerekir. Örneğin çevre şartlarından, arkadaş ortamlarından veya güvenlik konularından dolayı kaygı duyuyor olabilirler. Sizin daha güvenli ve uygun ortamlarda bulunmanızı istiyor, başınıza gelebilecek olumsuzlukları önlemeye çalışıyor olabilirler. Bu sebeple onların gönlünü rahatlatacak adımlar atmayı ve kaygılarını giderecek çözümler üretmeyi deneyebilirsiniz.

Annenizin hayatınızla ilgili hemen her konuda engelleyici bir tavır sergilediğini düşünüyorsanız, bu konu üzerinde ayrıca durulması gerekebilir. Böyle durumlarda aile içinde sözü geçen, aile büyüklerinden destek almak faydalı olabilir. Anne ve babanızın sizi daha iyi anlamasına vesile olacak bir konuşma zemini oluşturmak çoğu zaman çözümün ilk adımıdır.

Ayrıca aileniz yaşadığınız sıkıntıların farkında olmayabilirler veya bu konuda nasıl hareket etmeleri gerektiğini onlar da bilmiyor olabilirler. Bu nedenle tecrübeli sahibi kimselerden yardım istemekten çekinmeyin.

Bütün bunlara rağmen ailenizle sağlıklı bir denge kurmakta hâlâ zorlanıyorsanız, meseleleri daha objektif değerlendirebilmek adına güvenilir uzman biriyle yüz yüze görüşmeniz de faydalı olabilir. Böylece yaşadığınız sorunların temel sebepleri üzerinde durabilir ve daha sağlıklı çözüm yolları geliştirebilirsiniz.