Yazılı Fetva

Cihat eden müslümanların hatalarına bakışımız nasıl olmalı?

146
22.06.2026

Hocam, dünyanın farklı yerlerinde dinimiz adına cihat edenleri izlerken bir müslüman olarak bizim bile kabullenmekte zorlandığımız hatalar işlendiğini görüyoruz. Cihat edenlerin hatalarını müslüman olarak nasıl değerlendirmeliyiz?

Bu konuyu Müslümanca değerlendirebilmemiz için şu ayrıntılar üzerinden yol almalıyız: 

  1. Cihadı sadece silahlı mücadele olarak görmemeliyiz. Silahlı mücadele cihadın çeşitlerinden biridir. Onu yapanlar da diğer cihad çeşitlerinden birini yapanlar da hata etmiş olabilir. Belki de diğer çeşitlerdeki hatalar daha yoğundur da denebilir.
  2. Cihad sıradan bir iş değildir. Özellikle de düşmana karşı yapılan bir cihadın planlanmasından tatbikine kadar pek çok merhale aşılmaktadır. İş çok, imkânlar sınırlı, birden çok insanla yürütülen bir iş… bütün sebepler bir arada değerlendirildiğinde cihadın tatbikinin bazı hataları beraberinde getirebileceğini önceden kabul etmemiz gerekmektedir.
  3. Cihad eden mücahitler de neticede insandır. Her insan gibi onların da hata etmeleri, daha iyisi yapılabilecekken yapmamaları/yapamamaları doğal görülmelidir. Hıyanetten söz edilmedikçe onların hatalarını abartmamız bir hata olur. Sadece mücahitler hata etmiyor. Pek çok Müslüman evinden iş yerine kadar pek çok alanda vasfına uygun olmayacak işleri yaparak hata edebilmektedir. Mücahitlerin hatalarını değerlendirirken adil olup olmadığımızı, onların şartlarını ve ortamlarını kendimizle kıyas edip etmediğimizi de iyi tespit etmeliyiz. Bulundukları zor şartların ve insafsız düşman kuşatmasının onları bazı hatalara sevk edebileceğini kabul edip onlara merhamet gözüyle bakmamız daha Müslümanca bir tavırdır.
  4. Mücahitlerin artılarını ve eksilerini değerlendirirken cihadın yapıldığı yerin ve ortamların bizim onları değerlendirdiğimiz ortamlara benzeşmediğini bilmek ve ona göre hüküm vermek, gerekiyorsa da susmak en doğru olandır. Buna göre de mücahitlere onları incitmeyecek nasihatlerde bulunmak, hatalarına özürler bulmaya çalışmak tercihimiz olmalıdır. Onların akidelerinde sıkıntı olması ile eylemlerinde sıkıntı olması arasında iyi ve kötü kadar fark olacağını unutamayız. İmanlarıyla ilgili bir hatayı tenkit eder gibi eylemlerindeki bir hatayı tenkit edemeyiz. Kastederek hata etmekle hatalı bir sonuca çıkmak arasında da benzerlik yoktur.
  5. Mücahitlerin hatalarını gözümüzde büyütüp cihadın kendisine karşı soğuk duramayız. Yanlışı yapana tepki göstermekle üzerinde yanlış yapılan bir şeyi esastan reddetmek aynı şeyler değildir.
  6. İslam düşmanlarının bizim de yorumlarımız ve tepkilerimizden destek alarak mücahitlere saldırmalarına fırsat verilmemelidir.
  7. Mücahitlerin hatalarının tenkit edilmesini âlimlere bırakmamız bu ümmetin karakterine daha uygun bir davranış olur.
  8. Mücahitlerin hatalarını tenkit etmeyi kendimize uygun buluyorsak onların hatalı yaptıklarını düşündüğümüz işlerin doğru ve isabetli olanını da göstermemiz gerekir. Tek başına tenkit bir yöntem olmamalıdır.
el-ezkar
Nureddin Yıldız