Farzı ayın mı daha önemlidir farzı kifaye mi?

Farz-ı kifaye ile farz-ı aynı karşılaştırsak birinin diğerinden üstün olduğu gibi bir sonuç çıkabilir mi?

Farzlar ayni ve kifai olmak üzere iki türlüdür. Ayni olan yani kişinin sadece kendisi ile alakalı olan farzlarda mü'min, Allah’a karşı sorumludur. Kifai olan farzlar ise sosyal yönü olan emirlerden oluşur. Mü'min kifai farzlarda ümmetine karşı sorumluluğunu yerine getirmiş olur. Bu bir anlamda bütün ümmete karşı taşınan sorumluluk demektir.

Böyle bir durumda farzlardan birini diğeri ile karşılaştırmak isabetli olmaz. Bazı durumlarda bir farz-ı kifaye o noktada ve anda her şeyden daha önemli olabilir. Aynı şey öyle bir farzın geniş bir zamana ve ortama yayılması şeklinde de izlenebilir. Böyle bir bakışla bakıldığında farz-ı kifayelerden biri olarak Müslümanların sanayileşmesi veya acillik gösteren bir üretimin yapılması mesela acil cihad malzemesinin üretilmesi çok önemli ve gerekli olabilir. Bunu bir sabah namazı ile karşılaştırmanın da uygunluğu yoktur.

Kifaye listesindeki farzların bir kısmı sadece dini nitelik taşırken bir kısmı da dünyalık gibi görülen işlerden oluşabilir. Evlendirme, sosyal ihtiyaçlara cevap verecek örgütlenmeler, ekonomik ihtiyaçlar bu açıdan ele alınmalıdır. Allah’a davet, nesillerin yetiştirilmesi, bütün çeşitleriyle cihad, insan sağlığına yapılacak yatırımlar, eğitimin ilerletilmesi de böyle görülmelidir.

Farz-ı kifayeler bazı durumlarda farz-ı ayına dönüşebilir. Söz konusu farzı yapabileceklerin listesinin daralması durumu, Müslümanların yöneticisinin emretmiş olması, ancak herkesin katılımı ile yapılabilecek işlerin bulunması gibi durumlarda kifai olan farzlar ayniye dönüşür.

Dinin hayatı kuşatan sınırlarından dar kalıplara indirgenerek anlaşılmasının sonuçlarından biri de farz-ı kifayelerin bir farz anlayışı ile eda edilmemesi sonucunu getirmiştir. Basit bir dünya düşmanlığı, dünyayı kafirlere terk etmeyi bir beceri zannetme ahlayışı, istişarenin önemsenmemesi, dış güçlerin ümmeti ezecek şekilde baskı altında tutması gibi sebepler de sebeplerden olarak görülebilir.