Günü Gelmiş Borcun Üzerine İlave Yapmak Caiz midir?

Selamünaleyküm.
1- Ticaretle uğraşıyorum 5 ay vadeli mal aldım gününde ödeyemedim senedim protesto oldu yerine başka çek verdim alacaklı benden vade farkı istiyor yoksa hakkımı helal etmem diyor ne yapmam gerekir?
2- Benimde 1 senedir alacağım zamanında alamıyorum alacaklının da bir zararı var altın artıyor dolar artıyor böyle durumlarda zararımızı nasıl telafi edebiliriz?

Selamünaleyküm. Günü gelmiş borcun üzerine ilave yapmak caiz değildir. Evet, böyle bir gecikmeden bir hak doğmaktadır ama bu hakkı paraya çevirmek caiz değildir.