Makasıt ilmi geçmiş dönemlerde var mıydı?

Makasıt ilmi ilahiyatlarla beraber çıkan bir ilim midir? İmam Azam zamanında var mıydı mesela?

Ana temelleri açısından makasıt Kur'an ve sünnet kaynaklıdır. Sahabenin ve tabiinin fıkha ait hükümlerinde direkt veya dolaylı kullanıldığını da söyleyebiliriz. Bir ilim dalı gibi gelişmesini ise İmam Cüveyni’ye dayandırmak mümkündür. İmam Cüveyni h. 478’de vefat etmiştir. Burhan isimli kitabında konu işlenmiştir diyebiliriz.

İmam er-Razi (h. 606) el-Mahsûl isimli usul kitabında onun izinden gitmiştir.

H. 631’de vefat eden Âmidî, İhkâm isimli kitabında,

H. 660’da vefat eden İzz bin Abdüsselam, Kavaid isimli kitabında,

H. 684’de vefat eden el-Karafî, el-Furûk isimli çalışmasında,

H. 728’de vefat eden İbni Teymiye, Feteva’sında,

H.751’de vefat eden İbni Kayyım birden çok kitabında ve özellikle de A’lamu’l-Muvakkıin’de bu başlığı işlemiştir.

Daha sonra 790’da vefat eden eş-Şatıbî meşhur el-Muvafakât isimli eserinin bir bölümünü makasıda ayırarak en geniş ve en köklü çalışmayı yapmıştır.

Görülmektedir ki meselenin ilahiyatlarla bir ilgisi yoktur. İlahiyatlardaki bazı akademisyenler bu başlığı hatalı çıkışları için istifade edecekleri bir zemin olarak kullanmış olabilirler ama onlara ait bir gelişme değildir bu.